Serebral iflic, DMI terapiyası, insult reabilitasiyası və nevroloji xəstəliklərin müalicəsində ixtisaslaşmış peşəkar fizioterapiya xidmətləri. Hər xəstəyə fərdi yanaşma ilə.
İş təcrübəsi
Ölkədə təcrübə
Sertifikat
Fizioterapiya, reabilitasiya, DMI terapiyası və uşaq inkişafı haqqında 100 suala peşəkar cavablar.
Serebral iflic (beyin iflici) – körpəlik və ya erkən uşaqlıq dövründə inkişaf edən, hərəkət, tarazlıq və postura (duruş) pozğunluqlarına səbəb olan nevroloji vəziyyətdir.
Hamiləlik, doğuş zamanı və ya doğuşdan dərhal sonra körpənin beyninin oksigensiz qalması, infeksiyalar, travmalar və ya beyin qanamaları nəticəsində beyin hüceyrələrinin zədələnməsi səbəbindən yaranır.
Xərx, serebral iflic irsi deyil. O, valideyndən uşağa genetik yolla ötürülmür, inkişaf etməkdə olan beynin zədələnməsi nəticəsində qazanılır.
Körpənin başını tuta bilməməsi, əzələlərində həddindən artıq boşluq (hipotoniya) və ya sərtlik (spastiklik), həmçinin inkişaf mərhələlərinin gecikməsidir.
Əmmə və udma zəifliyi, qeyri-adi asimmetrik bədən duruşu, reflekslərin vaxtında itməməsi və əl-ayaq hərəkətlərindəki qeyri-iradi gərginliklər.
Beyindəki zədə irəliləyən deyil, lakin tamamilə aradan qaldırıla bilməz. Reabilitasiya vasitəsilə uşağın müstəqil funksiyaları maksimum dərəcədə inkişaf etdirilir.
Beyin plastikliyi (neyroplastiklik) uşaqlıqda ən yüksək səviyyədədir. Erkən başlanan müalicə sağlam beyin hüceyrələrinin zədələnmiş hüceyrələrin funksiyasını öz üzərinə götürməsinə şərait yaradır.
Bəli, beyin zədəsinin dərəcəsindən, reabilitasiyanın keyfiyyətindən və vaxtında başlanmasından asılı olaraq uşaqların böyük hissəsi müstəqil və ya dəstəklə yeriyə bilir.
Fizioterapiya davamlı bir prosesdir. İnkişaf dövründə əzələ və oynaq problemlərinin qarşısını almaq üçün müntəzəm olaraq həyat boyu və ya inkişaf tamamlanana qədər tətbiq edilməlidir.
Oynaq hərəkətliliyini qoruyan passiv gərilmə (stretching) məşqləri, oturma və duruş balansını dəstəkləyən aktiv oyun tipli hərəkətlər həkim nəzarətində edilməlidir.
Nitq və udmada rol oynayan ağız, boğaz və dil əzələlərinin idarə edilməsindəki nevroloji çətinliklər səbəbindən nitq geriliyi və ya pozğunluğu yaranır.
Müntəzəm fizioterapiya, gərilmə hərəkətləri, isti müalicələr, lazım gəldikdə isə həkim tərəfindən yazılan əzələ boşaldıcı dərmanlar və ortezlərdən istifadə etməklə azaldılır.
Əzələlərdə güclü spastiklik (gərginlik) oynağın hərəkətini məhdudlaşdırdıqda, fizioterapiyaya kömək məqsədilə müəyyən əzələ qruplarına həkim tərəfindən botoks inyeksiyası tətbiq edilir.
Oynaqların deformasiyasının qarşısını almaq, addımlamanı asanlaşdırmaq və dayaq-hərəkət sisteminin düzgün anatomik duruşunu təmin etmək üçün istifadə edilir.
Platformalar üzərində tarazlıq məşqləri, gövdə əzələlərini (core) gücləndirən hərəkətlər və çəki köçürmə məşqləri vasitəsilə balans hissi artırılır.
Gövdə nəzarətini (postural kontrol) gücləndirən xüsusi mövqeləndirmə, DMI və Bobath məşqləri, həmçinin dəstəkli oturma köməkçiləri ilə artırılır.
Ayaq üstə durma sümüklərin kalsium qəbulunu təmin edərək osteoporozun qarşısını alır, çanaq oynağının düzgün formalaşmasına və daxili orqanların işinə kömək edir.
DMI terapiyası uşağın qravitasiyaya qarşı aktiv hərəkətini təmin edir, beynin neyroplastikliyini sürətləndirərək yeni motor bacarıqların (oturma, durma, yerimə) qazanılmasında böyük rol oynayır.
Reabilitasiya hər yaşda effektivdir, lakin uşaq beyninin inkişaf sürəti 0-6 yaş aralığında ən yüksək olduğundan bu yaşlarda müalicə daha sürətli nəticə verir.
Müalicəni gecikdirmək, fizioterapiyanı yarımçıq buraxmaq, uşağın yerinə hər şeyi etmək (müstəqilliyini məhdudlaşdırmaq) və yalnız klinikadakı məşqlərlə kifayətlənmək.
Dynamic Movement Intervention (DMI) — xüsusi motor pozğunluqları olan uşaqlarda motor inkişafı və funksional müstəqilliyi stimullaşdırmaq üçün istifadə edilən fəal hərəkət terapiyasıdır.
Serebral iflic, inkişaf geriliyi, hipotoniya (əzələ boşluğu), xromosom pozğunluqları və digər nevroloji və motor geriliyi olan uşaqlar üçün uyğundur.
Erkən diaqnostikadan dərhal sonra, adətən 2-3 aylıq körpələrdən etibarən təhlükəsiz şəkildə tətbiq edilə bilər.
Uşaqdan sürətli aktiv reaksiya tələb etməsi, qısa müddətdə tarazlıq və motor nəzarətin artması və beynin motor yollarını yenidən aktivləşdirməsidir.
Bobath daha çox gərginliyi azaltmağa və passiv mövqeləndirməyə yönəldiyi halda, DMI uşağı qravitasiyaya qarşı aktiv hərəkətə sövq edir və dinamik reaksiyaları stimullaşdırır.
Bu, uşağın vəziyyətindən və qarşıya qoyulan məqsəddən asılıdır. Adətən intensiv olaraq həftədə 3-5 seans və ya bir neçə həftəlik bloklar şəklində tətbiq olunur.
Xəxr, DMI terapiyası ağrılı deyil. Lakin uşaq öz komfort zonasından çıxarıldığı və fiziki güc tətbiq etdiyi üçün bir qədər yorula və ya etiraz edə bilər.
Uşağın fərdi potensialından asılı olaraq, bir neçə seansdan sonra və ya 2-3 həftəlik intensiv proqramdan sonra ilk müsbət dəyişikliklər (baş tutma, oturma, tarazlıq) görünür.
Serebral iflic (CP), Daun sindromu, spina bifida, genetik sindromlar, mikrosefaliya və ümumi motor inkişaf geriliklərində.
Bəli, gövdə və çanaq nəzarətini gücləndirərək addımlama və ağırlıq köçürmə reflekslərini stimullaşdırır və uşağın müstəqil yeriməsinə birbaşa kömək edir.
Zəif əzələləri gücləndirir (hipotoniyada), spastik (gərgin) əzələlərin isə aktiv funksional hərəkətlərlə tonusunun tənzimlənməsinə yardımçı olur.
Bu sahə üzrə beynəlxalq DMI sertifikatına və xüsusi təlim keçmiş lisenziyalı fizioterapevtlər tətbiq etməlidir.
Valideyn terapiya zamanı uşağı motivasiya etməli və evdə terapevtin verdiyi sadə mövqeləndirmə tapşırıqlarını müntəzəm yerinə yetirməlidir.
Bəli, manual terapiya, Bobath, sensor inteqrasiya və digər pediatr-reabilitasiya üsulları ilə kompleks tətbiq edildikdə effektivliyi daha da artır.
Yanlış olaraq DMI-nin uşağa ağrı verdiyi və ya çox sərt bir metod olduğu düşünülür. Əslində isə bu metod uşağın öz motor imkanlarını kəşf etməsinə yönəlmş elmi əsaslı bir terapiyadır.
Cərrahiyyə sonrası yaranan hərəkətsizlik əzələ atrofiyasına, oynaqlarda sərtləşməyə (kontraktura) və qan dövranı pozğunluqlarına yol açır. Fizioterapiya bərpanı sürətləndirir.
Əməliyyatın növbəti günündən passiv və aktiv diz bükmə məşqləri, ödem əleyhinə fizioterapiya, yerimə təlimi və əzələ gücləndirmə ilə aparılır.
Çanağın düzgün bucaq altında saxlanılması (90 dərəcədən çox bükülməməsi), ayaq üstə duruş və yeriş məşqləri edilməli, ayaq çarpazlamaqdan qaçınılmalıdır.
Adətən cərrahın rəyinə uyğun olaraq, ilk 2-4 həftədə qoruyucu ortez və qoltuq ağacları ilə dəstəkli yeriməyə başlanılır, tam sərbəst yerimə isə 6-8-ci həftədən mümkündür.
Dördlü əzələni (quadriceps) gücləndirən izometrik məşqlər, düz ayaq qaldırma hərəkətləri və dizin tam açılmasına yönəlmiş gərilmə hərəkətləri tətbiq edilir.
Əməliyyatın növündən asılı olaraq, adətən ilk bir neçə gün yalnız uzanmaq və ayaq üstə durmaq tövsiyə edilir, qısa müddətli oturmağa isə 2-3 həftədən sonra icazə verilir.
Soyuq kompres tətbiqi (buz), ətrafın ürək səviyyəsindən yuxarı qaldırılması (elevasiya), yüngül limfodrenaj masajı və kompressiv corablardan istifadə etməklə.
İlk 4-6 həftədə qol qoruyucu asqıda saxlanılır və yalnız passiv (terapevtin köməyi ilə) hərəkətlər edilir. Aktiv hərəkətlərə isə 6-cı həftədən sonra başlanılır.
Bəli, əməliyyatdan sonra yaranan ağrılar normaldır. Lakin fizioterapiya və məşqlər bu ağrıların zamanla azalmasına və toxumaların daha rahat sağalmasına kömək edir.
Oynaqlarda geridönməz hərəkət məhdudiyyəti (donma), əzələlərin həddindən artıq zəifləməsi və funksional itkilər yarana bilər.
Əməliyyat olunmuş oynağa cərrahın icazəsi olmadan həddindən artıq yük salmaq, ani dönmə, fırlanma hərəkətləri etmək və ağır yük qaldırmaq qadağandır.
Dəri tikişləri tam sağaldıqdan sonra edilən xüsusi çapıq masajı (mobilizasiya), ultrasəs terapiyası və elastiklik məşqləri ilə qarşısı alınır.
Fizioterapevt tərəfindən hər mərhələyə uyğun olaraq fərdi şəkildə yazılmış və təlimatı verilmiş ev məşqləri proqramı yerinə yetirilməlidir.
Bu, əməliyyatın ağırlığından və idman növündən asılıdır. Adətən yüngül idman növlərinə 3-6 aydan sonra, kontakt idman növlərinə isə 9-12 aydan sonra icazə verilir.
Ən vacib faktorlar reabilitasiyaya vaxtında başlamaq, xəstənin verilən məşqlərə nizamlı əməl etməsi və cərrah-fizioterapevt əməkdaşlığıdır.
İnsultdan dərhal sonra xəstənin həyati göstəriciləri stabilləşən kimi (adətən ilk 24-48 saat ərzində) reabilitasiyaya başlanmalıdır.
Bəli, əksər insult keçirmiş xəstələr beynin zədələnmə səviyyəsindən asılı olaraq düzgün nevroloji reabilitasiya ilə yenidən yeriməyi öyrənə bilirlər.
Əzələ sərtliyini (rigidlik) azaldır, yeriş və tarazlığı yaxşılaşdırır, yıxılma riskini minimuma endirir və xəstənin müstəqilliyini qoruyur.
Yorğunluğu artırmayan xüsusi templi gücləndirmə məşqləri, balans hərəkətləri, gərilmə və koqnitiv-motor inteqrasiya məşqləri ilə aparılır.
Bəli, onurğa beynindəki zədənin səviyyəsinə uyğun olaraq xəstənin qalan funksiyalarını maksimuma çatdırmaq və onları sərbəstləşdirmək üçün reabilitasiya həyati əhəmiyyət daşıyır.
Üz əzələlərini stimullaşdıran xüsusi bioəks-əlaqə məşqləri, masaj, güzgü qarşısında mimika hərəkətləri və zəruri hallarda elektroterapiya tətbiq edilir.
Həmin nahiyənin mobilizasiyası (sinir sürüşdürmə məşqləri), ödem əleyhinə fizioterapiya üsulları və əzələ balansının bərpası ilə müalicə olunur.
Bəli, peroneal sinir zədələndikdə ayaq düşməsi yaranır. Fizioterapiyada elektrik stimulyasiyası, aktiv məşqlər və ortez (AFO) seçimi ilə yeriş bərpa edilir.
Bəli, keyimə boyun yırtığı və ya karpal tunel kimi sinir sıxılmalarından qaynaqlanırsa, manual terapiya və sinir mobilizasiyası ilə yüksək effektivlik göstərir.
Nevroloji reabilitasiyada çəki daşıma məşqləri, proksimal (gövdəyə yaxın) oynaqların stabilləşdirilməsi və tarazlıq hərəkətləri ilə titrəməni qismən idarə etmək olar.
Stabil və qeyri-stabil platformalar (bosu, balans taxtası) üzərində gözlər açıq/qapalı tarazlıq və gövdə nəzarəti məşqləri edilir.
Bəli, əgər başgicəllənmə daxili qulaq problemləri və ya boyun gərginliyindən (servikogen) qaynaqlanırsa, xüsusi reabilitasiya üsulları kömək edir.
Daxili qulağın vestibulyar aparatından qaynaqlanan balans pozğunluqlarını, başgicəllənməni və göz-koordinasiya problemlərini aradan qaldıran xüsusi məşqlər proqramıdır.
Kortikosteroid müalicəsi ilə paralel olaraq ilk günlərdən üz masajı, isti kompreslər, mimik məşqlər və zərif elektrik stimulyasiyası ilə müalicə edilir.
Yerimək və ya əl hərəkətlərini yerinə yetirə bilməyən xəstələrə robotik cihazların köməyi ilə düzgün hərəkət növünü minlərlə dəfə təkrar etdirərək beyində bərpanı sürətləndirən üsuldur.
İflic olmuş və ya zəifləmiş əzələləri elektrik cərəyanı (TENS, FES) ilə stimullaşdıraraq onların atrofiyasının qarşısını alır və beyinə motor siqnalları göndərir.
Aktiv köməkçi məşqlər, sensor stimulyasiya, iş-peşə terapiyası (ergoterapiya) və məhdudiyyətli-mühit terapiyası ilə qol funksiyaları bərpa edilir.
Yeriş zamanı pəncənin yuxarı qaldırıla bilməməsi və pəncə ucunun yerə ilişməsi vəziyyətidir. Sinir zədəsi və ya insult səbəbindən yaranar.
Sinir liflərinin zədələnmə dərəcəsindən (neyropraksiya, aksonotmez, neyrotmez) asılı olaraq, yüngül zədələnmələr reabilitasiya ilə tamamilə bərpa ola bilər.
Bu, beyin və ya sinir zədəsinin ağırlığından asılıdır. Adətən ən sürətli bərpa ilk 6-12 ayda baş verir, lakin müalicə 1-2 il və ya daha çox davam edə bilər.
Sağlam bir körpə adətən 3-cü ayın sonuna qədər başını dik və nəzarətli şəkildə tutmağı bacarmalıdır.
Körpələr adətən 4-6-cı aylar arasında arxası üstən qarnı üstə və ya əksinə sərbəst şəkildə fırlanmağı bacarırlar.
Dəstəksiz oturma bacarığı adətən 6-8-ci aylar arasında formalaşır. 9-cu ayında hələ də otura bilməyən uşaqlar müayinə olunmalıdır.
Uşaq 18 aylığına qədər hələ də sərbəst addımlamırsa, bu durum yerimə gecikməsi hesab olunur və nevroloji/pediatrik qiymətləndirmə tələb edir.
Aşil vətərinin qısalığı, əzələ spastikliyi (CP), sensor inteqrasiya pozğunluqları və ya bəzən sadəcə vərdişdən (idiopatik) qaynaqlana bilər.
Uşaqlarda 5-6 yaşa qədər düzdabanlıq normal qəbul edilə bilər (fizioloji). Daha sonra isə ayaq əzələlərini gücləndirən məşqlər və ortopedik içliklərlə müalicə olunur.
Uşaq irəliyə doğru əyildikdə (Adam testi) kürəyində və ya qabırğalarında asimmetriya, çiyin və çanaq səviyyəsinin fərqli olması ilə aşkarlanır.
Boyunun bir tərəfindəki SCM əzələsinin qısalması nəticəsində körpənin başının bir tərəfə əyilməsi və əks tərəfə çevrilməsi ilə xarakterizə olunan boyun əyriliyidir.
Uşağın motor, nitq, sosial və koqnitiv bacarıqlarının öz yaş qrupuna uyğun gəlməməsi, Denver inkişaf testi və həkim müayinəsi ilə müəyyən edilir.
Doğuş travmaları, inkişaf geriliyi, yeriş asimmetriyası, əzələ boşluğu, tez-tez yıxılmalar və duruş (postura) pozğunluqları aşkarlandıqda lazımdır.
Fizioterapiya — xəstəliklər, travmalar və ya qocalma səbəbindən yaranan hərəkət məhdudiyyətlərini təbii fiziki faktorlar və məşqlərlə bərpa edən tibbi sahədir.
Bel-boyun ağrıları, yırtıqlar, oynaq kirəclənmələri, insult reabilitasiyası, idman zədələri və əməliyyat sonrası bərpa dövrlərində tətbiq olunur.
Bəli, boyun əzələlərini gücləndirmək, sinir sıxılmasını azaltmaq və diskin yükünü azaltmaq üçün tətbiq edilən fizioterapiya 90% xəstədə cərrahiyyəsiz sağalma təmin edir.
Bəli, kəskin nevroloji itkilər (ayaqda gücsüzlük, sidik qaçırma) yoxdursa, fizioterapiya, manual terapiya və məşqlərlə bel yırtığını əməliyyatsız uğurla müalicə etmək olar.
Artroz (kirəclənmə), menisk və bağ zədələnmələri, patellofemoral ağrı sindromu və dizətrafı əzələlərin zəifliyi diz ağrısının əsas səbəbləridir.
Çiyin oynağı kapsulunun iltihabı və daralması nəticəsində çiyində şiddətli ağrı və hərəkətliliyin ciddi şəkildə məhdudlaşması ilə müşahidə olunan xəstəlikdir.
Uzun müddət masa arxasında yanlış duruş, telefon istifadəsi, stress, əzələ gərginliyi və boyun fəqərələrinin degenerasiyası səbəbindən yaranır.
İsti terapiya, elektroterapiya, manual masaj, tetik nöqtə (trigger point) basqısı və quru iynə (dry needling) üsulları ilə aradan qaldırılır.
Onurğanın əyilmə dərəcəsinə görə fərdi müalicəvi məşqlər (məsələn, Schroth metodu), korset terapiyası və irəli dərəcələrdə cərrahiyyə ilə müalicə olunur.
Döş fəqərələrinin irəliyə doğru həddindən artıq əyilməsi nəticəsində yaranan və xalq arasında "qozbellik" olaraq bilinən duruş pozğunluğudur.
Ayaq tağını dəstəkləyən xüsusi idman məşqləri, pəncə əzələlərini gücləndirən hərəkətlər və fərdi hazırlanmış ortopedik içliklərlə müalicə olunur.
Ayaq dabanındakı pəncə pərdəsinin (plantar fasia) xroniki iltihablaşması və sümükləşməsi nəticəsində yaranan, daban basarkən şiddətli ağrı verən xəstəlikdir.
Dirsəyin xarici hissəsindəki vətərlərin həddindən artıq gərginləşməsi və mikrotravmalara məruz qalması nəticəsində dirsəkdə və ön qolda yaranan ağrılı vəziyyətdir.
Biləkdə median sinirin sıxılmasını azaltmaq üçün gecə şinləri, sinir sürüşdürmə məşqləri, ultrasəs terapiyası və fiziki yüklərin tənzimlənməsi ilə müalicə olunur.
Bəli, elektroterapiya ağrı siqnallarını bloklamaq (TENS) və əzələləri stimullaşdırmaq (EMS) baxımından elmi cəhətdən sübut edilmiş effektiv köməkçi müalicə vasitəsidir.
Dərin toxumalara səs dalğaları vasitəsilə mikromasaj və istilik ötürərək qan dövranını sürətləndirmək, ödemi azaltmaq və toxuma sağalmasını stimullaşdırmaq üçündür.
Xəxr, yalnız anatomiya bilikləri yüksək olan, bu sahə üzrə xüsusi təhsil almış sertifikatlı peşəkar fizioterapevtlər tərəfindən tətbiq edildikdə tamamilə təhlükəsizdir.
Diaqnozdan və xəstəliyin xroniki olub-olmamasından asılı olaraq adətən 10-15 seanslıq proqramlar tətbiq olunur, bəzi ağır hallarda isə daha çox seans tələb olunur.
Klinikada əldə olunan hərəkət genişliyini və əzələ gücünü qorumaq, müalicənin nəticəsini qalıcı etmək üçün ev məşqləri gündəlik vərdişə çevrilməlidir.
Hər hansı bir hərəkət zamanı oynaq və ya əzələ ağrıları yarandıqda, zədələnmələrdən sonra, hərəkət məhdudiyyəti və ya duruş pozğunluğu hiss etdikdə gecikmədən müraciət edilməlidir.
Müalicə haqqında ətraflı məlumat almaq və ya qəbula yazılmaq üçün bizimlə əlaqə saxlayın. İlkin konsultasiya zamanı vəziyyətiniz qiymətləndirilərək fərdi müalicə planı hazırlanacaq.
+994 50 880 44 08
+994 50 880 44 08
Bakı, Nərimanov ray., Məmməd Araz 27
Leyla Pediatriya 2
B.e. – Şən.: 08:00 – 20:00